[us_single_image image=”6260″]

مراحل دریافت مجوز چاپ کتاب از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

1) آماده سازی اولیه:
کتاب پس از آماده شدن توسط نویسنده ، تایپ ، ویراستاری و صفحه آرایی می گردد. مسلماً برای تبدیل پایان نامه هایتان به کتاب، شما فایل وورد آن را خواهید داشت و نیازی به تایپ مجدد نیست.
2) اخذ شابک :
متن ویرایش شده ی کتاب شما برای گرفتن شابک راهی خانه کتاب می شود. اولین قدم، دریافت شابک از اداره شابک است. (شابک : ISBN ، یک کد سیزده رقمی بین المللی است که دربر گیرنده کلیه مشخصات کتاب خواهد بود و این کد را ناشران به تعداد از خانه کتاب دریافت کرده و در اختیار دارند) بطور معمول ناشران، شابک را به صورت گروهی ازاداره شابک دریافت می کنند. به این ترتیب برای هر کتاب رسیده، یکی از شماره های شابک دریافتی را اختصاص می دهند و پس از تکمیل فرم شابک (جدولی که برابر هر شماره شابک نام کتاب چاپ شده قرار گرفته است) را به انضمام کتاب های چاپ شده به شابک ارائه می نمایند. اما برخی از ناشران که مجوز نشر ندارند، به صورت موردی از اداره شابک، شماره شابک را دریافت و در کتاب درج می نمایند. این ناشران نیز بعد از چاپ کتاب، باید ۵ نمونه از کتاب را به اداره شابک تحویل دهند.
3) اخذ فیپا (فهرست نویسی پیش از انتشار کتابخانه ملی)
کتاب به کتابخانه ملی برای ثبت در آن و گرفتن فیپا فرستاده می شود. بعد از درج شماره شابک در شناسنامه کتاب، پرینت کتاب (صفحه ارایی شده) به همراه سی دی و فرم تکمیل شده درخواست فهرست نویسی به کتابخانه ملی تحویل داده می شود. به طور متوسط، فیپا یک هفته تا ۱۰ روز بعد از ارائه به متقاضی تحویل داده می شود. متقاضی باید همه اطلاعات فیپای دریافتی را در صفحات اولیه کتاب (جایی که برای شناسنامه در نظر گرفته شده است) درج کند. پس از دریافت فیپا ، که اطلاعات کامل کتاب در آن جمع شده، کتاب به وزارت ارشاد برای بررسی محتوای کتاب و دریافت مجوز چاپ فرستاده می شود تا مجوز چاپ برای کتاب صادر شود.
4) اخذ مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی :
سی دی کتاب، نسخه پرینت کتاب (که اطلاعات فیپا در آن قید شده) به همراه پرینت جلد (رنگی) برای گرفتن مجوز به اداره کتاب وزارت ارشاد تحویل داده می شود. بسته به موضوع کتاب، پس از یک هفته تا 4 ماه بعد از تحویل، مجوز کتاب دراختیار متقاضی قرار می گیرد. گاهی اوقات مواردی در کتاب جهت اصلاح به اطلاع متقاضی می رسد و پس از درج یا حذف تغییرات مجوز کتاب صادر می شود.
5) چاپ و صحافی :
بعد از اتمام مراحل اداری کتاب آماده چاپ است. ناشر پس از گرفتن مجوز، به چاپ کتاب اقدام می کند. بعد از دریافت مجوز، ناشر حق هیچ گونه دخل و تصرفی در محتویات کتاب ندارد. تیراژ و صفحات و سایر موارد آمده در شناسنامه باید با دقت مورد نظر قرار گیرد. گاهی اطلاعاتی از فیپا یا شناسنامه در چاپ حذف می شوند که بعد از مطابقت ارشاد، ناشر موظف است اطلاعات حذف شده را در کتاب درج نماید. برای این مرحله بعد از بستن فرم چاپ ابتدا یک اوزالید (نمونه پیش از چاپ) تهیه شده و در لیتوگرافی زینک آن تهیه می گردد و صفحات داخلی و جلد کتاب جداگانه چاپ شده و راهی مرحله صحافی در کارگاه صحافی می گردد. تمام این مراحل ممکن است بین 1 ماه تا 3 ماه طول بکشد.
6) تحویل و کسب اعلام وصول از وزارت ارشاد :
پس از چاپ کتاب، ناشر ۱۰ نسخه از کتاب چاپ شده را جهت دریافت اعلام وصول به ارشاد تحویل می دهد. با دریافت اعلام وصول، پروسه اداری چاپ یک کتاب پایان می پذیرد.
7) تجدید چاپ :
اگر ناشر بخواهد کتابی را تجدید چاپ کند، در صورتی که در کتاب تغییراتی اعمال نشده باشد، مجوز چاپ بدون سیر مراحل فوق و تنها با گرفتن مجوزارشاد ( که سریعاً به متقاضی تحویل می شود) انجام می شود. اما اگر ناشر قصد اعمال تغییرات محتوایی در متن کتاب داشته باشد، باید همه مراحل بالا را پشت سر بگذارد.
روش های مختلف برای صحافی کتاب :
بعد از مرحله چاپ مرحله صحافی می باشد که معمولا کتاب ها به دو روش جلد سخت و جلد های شومیز صحافی می شوند. تفاوت این دو روش بدون در نظر گرفتن هزینه آن در کیفیت و ماندگاری کتاب و همچنین ظاهر زیبای آن می باشد. در صحافی جلد سخت، فرمهای چاپ شده ابتدا به هم دوخته و سپس به جلد به وسیله ی چسب متصل می شوند ولی در صحافی جلد شومیز فرمهای چاپ شده فقط با چسب به جلد و به یکدیگر متصلند.

توجه: اخیرا بسیاری از مراحل بالا بصورت الکترونیکی و اینترنتی انجام میگیرد که سرعت کار را بالا برده است

توسعه روز افزون نشر و مبادله کتاب در سطح بين‌المللي كشورها را بر آن داشت تا براي شناسايي، سفارش، فروش، انبارگرداني، توزيع و اطلاع‌رساني از يك نظام بين‌المللي شماره‌گذاري استفاده نمايند كه به نظام شماره‌ استاندارد بين‌المللي كتاب” شابک” معروف شد.

این استاندارد در سال ۱۹۶۶ در کشور انگلیس توسط صنف کتابداران پایه گذاری شد.

این شناسه از سال ۱۹۶۰ تا پایان سال ۲۰۰۷ ده‌رقمی بوده است و از آغاز این سال برای افزایش دامنه اختصاص شناسه، سیزده‌رقمی شده است.

هر ویراست از یک کتاب دارای شماره شابک خاص خود می‌باشد و این شماره دارای ۱۰ تا ۱۳ رقم است و دارای پنج بخش است:

  1. اگر شماره ۱۳ رقمی باشد دارای یک عدد ۹۷۸ یا ۹۷۹ می‌باشد.
  2. هر زبان یا کشور دارای شماره خاص خود است.

برای مثال کد کشور انگلیس صفر یا یک، فرانسه دو، آلمان سه و برای ایران ۹۶۴ می‌‌باشد. اگر شابکی این کد را نداشته باشد در جهان رسمی شناخته نمی‌شود. این کد برای کشورها حداکثر پنج رقم خواهد بود.

  1. هر انتشارات دارای شماره خاص خود است.
  2. هر کتاب دارای شماره خاص خود است.
  3. یک نویسه وارسی که در مبنای یازده خواهد بود و در اصل یک مجموع مقابله‌ای (Checksum) از تمام شناسه‌است. به‌وسیله این نویسه می‌توان صحت شابک موردنظر را بررسی کرد.

نویسه وارسی با استفاده از روش زیر محاسبه می‌شود :

  1. هر یک از نویسه‌های شناسه شابک (از چپ به راست) در وزنی که از ۱۰ تا ۲ بترتیب برای هر یک از آنها در نظر گرفته می‌شود، ضرب می‌گردد.
  2. حاصل نتایج ضرب‌ها با هم جمع می‌شود.
  3. نویسه وارسی با استفاده از حاصل نتایج ضرب در مبنای ۱۱ تعیین می‌شود (یعنی برای مقدار مجموع حاصلضرب‌های برابر با ۱۰، نویسه X استفاده می‌شود)

مثلاً برای ISBN 964-713-79-7 :

10×9 + 9×6 + 8×4 + 7×7 + 6×1 + 5×3 + 4×4 + 3×7 + 2×9

= 90 + 54 + 32 + 49 + 6 + 15 + 16 + 21 + 18

= 301

مضرب کامل بعدی ۱۱ حاصل «۱۱×۲۸ = ۳۰۸» است

(۷=۳۰۱-۳۰۸) بنابراین نویسه وارسی برابر ۷ است

در ایران پس از پيروزي انقلاب اسلامي و رشد توليد کتاب و بحث‌هاي پيوستن به بازارهاي جهاني، مسئولان فرهنگي ايران را بر آن داشت تا به عضويت نظام شابك درآيند.

درسال 1372 ايران رسماً به عضويت نظام  شابک درآمد و موسسه خانه کتاب نمايندگي اين نظام را بر عهده گرفت.

نحوه درخواست شابک :

از طریق وبسایت رسمی شابک ایران(وابسته به خانه کتاب) : http://isbn.ir

شابك ايران با هدف گسترش استفاده از نظام شابك و بکارگيري آن در مبادلات تجاري كتاب و اطلاع‌رساني فعاليت مي‌كند. در حال حاضر بالغ بر 5000 موسسه انتشاراتي عضو نظام ISBN در ايران هستند .

تعریف فیپا

فهرست نويسی پيش از انتشار (فيپا) عبارت است از فهرستنويسی توصيفي و تحليلي كتاب پيش از انتشار و درج آن در صفحه حقوقی يا صفحه شناسنامه همان كتاب.

اهداف و فوايد فيپا

1-یکپارچگی ، يكدستي و هماهنگی فهرست نويسي و سازماندهي كتب در سطح كشور 2. تسهيل امر فهرستنويسي توسط كتابداران در تمامي كتابخانه ها 3. جلوگيري از انجام كار تكراري 4. افزايش سرعت بازيابي منابع در كتابخانه ها 5. اطمينان از صحت و درستي آن 6. صرفه جويي در بودجه‘ نيروي انساني‘ زمان ‘مكان 7. تسريع امر اشاعه اطلاعات 8. تسهيل در ايجاد شبكه هاي اطلاعاتي و درواقع اشتراك اطلاعات كتابشناختي در سطوح ملي و بين المللي 9. افزايش سرعت گردش اطلاعات

تاریخچه فهرستنویسی پیش از انتشار در جهان

اين‌ ایده به‌ شكل‌ آزمایشی در سال 1870 در آمريكا پيشنهاد شد و براي‌ اولين‌ مرتبه‌ به‌ طور رسمي‌ توسط‌ كتابخانه كنگره آمريكا در سال 1901 آغاز شد. در سال 1971 براي‌ دومين‌ مرتبه‌ با روشي‌ كه‌ برخاسته‌ از طرح‌ فهرستنويسي‌ از مأخذ بود در كتابخانه كنگره آمريكا پي‌ گرفته‌ شد. پس‌ از حدود 3 سال 65 درصد از كتابخانه‌هاي‌ آمريكا داراي‌ فهرستبرگه پيش‌ از انتشار شدند. در انگلستان‌ پيشنهاد اين‌ طرح‌ به‌ سال 1876 باز ميگردد، اما اجراي‌ رسمي‌ آن‌ به‌ سال 1977 مي‌رسد. در سال 1981 اعلام‌ شد كه 90 درصد از كتابخانه‌هاي‌ انگلستان‌ از اين‌ طرح‌ استفاده‌ مي‌كنند. در حال‌ حاضر بسياري‌ از كشورهاي‌ جهان‌ از اين‌ طرح‌استقبال‌ كرده‌اند.

تاريخچه فهرستنويسي‌ پيش‌ از انتشار در ايران

شکل اولیه و مختصر اين‌ طرح‌ را در كتابهاي‌ چاپ‌ سال 1346 به‌ بعد دانشگاه‌ تهران‌ و 1349 به‌ بعد خانقاه‌ نعمت‌اللهي‌ مي‌توان‌ ديد. در سال 1371 كتابخانه ملي‌ ايران‌ اين‌ طرح‌ را به‌ طور آزمايشي‌ با برخي‌ از ناشران‌ به‌ اجرا گذاشت‌ و پس‌ از موفقيت‌ نسبي‌ پيشنهاد قانوني‌ شدن‌ آن‌، طي‌ طرحي‌ در اسفند 1374 از سوي‌ كتابخانه ملي‌ به‌ هيئت‌ دولت‌ ارائه‌ شد كه‌ تصويبنامه آن‌ در تاريخ 8/12/1375 به‌ كتابخانه ملي‌ ابلاغ‌ شد و مسئوليت‌ اجرايي‌ طرح‌ بر عهده‌ كتابخانه ملي‌ نهاده‌ شد. در مهر 1377 كتابخانه ملي‌ با همكاري‌ وزارت‌ فرهنگ‌ و ارشاد اسلامي‌ اجراي‌ طرح‌ را به‌ طور رسمي‌ آغاز كرد. اكنون‌ با همراهي‌ و مساعدت‌ ناشران‌ عزيز بيش‌ از 90% از كتابهاي‌ منتشر شده‌ در سطح‌ كشور همراه‌ با اين‌ اطلاعات‌ منتشر مي‌شوند. تخمين‌ زده‌ مي‌شود كه‌ فقط‌ سالانه‌ بيش‌ از يك‌ ميليارد تومان‌ صرفه‌جويي‌ حاصل‌ اجراي‌ اين‌ طرح‌ است‌.

فیپای الکترونیکی

در سالیان اخیر صدور فیپای الکترونیکی (ECIP) به منظور امکان فرآیند درخواست و صدور فیپا از طریق اینترنت در کتابخانه های کنگره آمریکا، کتابخانه بریتانیا ، کتابخانه های ملی کانادا و کتابخانه های ملی اکثر کشورهای دنیا آغاز شده است. در کشور ما نیز از اواخر سال ۱۳۸۶ طرح صدور فیپای الکترونیکی به اجرا درآمد و هم اکنون ناشران تنها از طریق سایت، درخواست خود را به واحد فیپا ارسال مي كنند و از این طریق برای کتابهای منتشره خود فیپا دریافت می نمایند.

مزایای فیپای الکترونیکی

1-صرفه جویی در وقت و هزینه به علت عدم نیاز به مراجعه حضوری برای درخواست فیپا 2. امکان ارسال درخواست الکترونیکی در کلیه ساعات شبانه روز 3. امکان درخواست فیپا از تمام نقاط کشور به طور یکسان 4. صرفه جویی در بودجه، نیروی انسانی، زمان و مکان 5. پیگیری مشکلات و ارتباط با ناشرین از طریق تلفن و اینترنت 6. امکان دریافت برگه فیپا از طریق پست الکترونیک 7.امکان دریافت برگه فیپا از وب گاه کتابخانه ملی

درخواست فیپای الکترونیکی

جهت درخواست فیپا از طریق اینترنت(فیپای الکترونیکی)، بعد از دریافت شناسه کاربری و رمز عبور از واحد فیپا ، با مراجعه به قسمت درخواست فیپای وبگاه سازمان ، فرم الکترونیکی درخواست فیپا را تکمیل نموده و به همراه فایل متن کتاب که ضمیمه فرم می شود به واحد فیپا ارسال نمایید.

مدت زمان تحويل فيپا

– براي كتاب هاي تجديد چاپ 3 روز كاري؛ ؛ براي كتاب هايي كه قبلا توسط ناشر ديگري چاپ شده باشد 5 روز كاري ؛ ؛ براي كتاب هاي چاپ نخست حداكثر 10 روز كاري.

بازگشت به بالا